Opactwo Mniszek Benedyktynek w Staniątkach Wiatrak typu Koźlak w Pępowie Orzeł Carski z Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku Dawny zakład psychiatryczny w Owińskach Pałac Podwilcze k/ Białogardu 1995-2015 - 20 LAT W OBRONIE ZABYTKÓW Pałac w Otoku woj. Zachodniopomorskie Pałac Myśliwski w Mojej Woli Pojazdy zabytkowe Zabytki techniki Zamek w Ratnie Dolnym 1% na zabytki Pałac Myśliwski w Mojej Woli Pałac w Dargosławiu
Udostępnij artykuł na facebook'u

Trwałość i dobór pokryć dachowych:

2015-12-06

Niejednokrotnie projektanci i inwestorzy zadają sobie pytanie, na co zwrócić uwagę przy doborze pokrycia dachu dla budynku. Obecnie na rynku mamy do wyboru szeroką gamę producentów i produktów, ale jak dobrać pokrycie, aby oprócz trwałości odpowiednio pasowało do nowo projektowanego lub zabytkowego obiektu. Na co należy więc zwrócić uwagę?

W przypadku dachówek ceramicznych i betonowych warto zwrócić uwagę na dwa okresy gwarancji, jakie podają producenci. Oprócz tego najistotniejsze cechy to: wytrzymałość na złamanie, przesiąkliwość oraz mrozoodporność (norma dla dachówek ceramicznych mówi o tym, że ma ona przetrwać minimum 150 cykli zamrażania i rozmrażania).
     Bardzo duże znaczenie ma sama konstrukcja dachu i to jak jest ona wraz z pokryciem dachu przewietrzana i osuszana. Wpływa to znacznie na czas eksploatacji dachu. Ważna jest zatem konstrukcja przegrody dachowej, która zapewni to przewietrzanie i osuszanie. Należy pamiętać, aby zapewnić ruch powietrza pod pokryciem dachowym w celu odpowiedniego osuszania i odprowadzenia wilgoci. Projektant musi więc zwrócić szczególną uwagę na dobór odpowiedniej konstrukcji, pokrycia dachu oraz warstw stropu. Jest to szczególnie istotne w przypadku adaptacji starych poddaszy, strychów i zmianie ich pierwotnej funkcji. Warto zajrzeć do normy wentylacyjnej EN 4108.
     Pokrycie dachowe należy dostosować do konstrukcji całego budynku, jego funkcji oraz uwzględnić charakter miejsca, w którym się znajduje. Należy zwrócić uwagę na zapisy w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego lub w Decyzji o warunkach zabudowy.
Poniżej znajduje zestawienie podstawowych cech wybranych pokryć dachowych  dostępnych na polskim rynku:
1) Dachówka ceramiczna
Jedno z najstarszych pokryć dachowych, odporne na działanie czynników atmosferycznych, niepalne. Mamy do wyboru różne rodzaje: karpiówki, esówki, mnich-mniszka,  angobowane, glazurowane, zakładkowe. 
zalety:
- trwałość (nawet ok. 100 lat i więcej)
- gwarancja od producenta na ok. 30-50 lat
- duża estetyka, pasuje do każdego rodzaju dachu i każdego rodzaju budynku
- dachówki angobowane lub glazurowane są czystsze, później obrastają mchem
- lepsza wentylacja, a co za tym idzie „zdrowszy dom”
- lepsze tłumienie hałasów z zewnątrz, ważne szczególnie w przypadku poddaszy użytkowych
wady:
-droższe od blachodachówki
- cięższe, ale przy odpowiedniej konstrukcji nie stanowi to problemu
Zalecane są przy kącie nachylenia od 16ᵒ do 45ᵒ.
2) Dachówki cementowe
Mają gorsze parametry niż dachówki ceramiczne, mimo to są bardzo powszechne i często wybierane ze względu na swoją cenę. Mamy wiele rodzajów dachówek ceramicznych np.  prostokątne żłobkowane typu A, D, podwójne karpiówki itd. Dachówki cementowe są mnie trwałe od ceramicznych (szacuje się że ich trwałość wynosi przeciętnie ok. 70 lat)


3) Blachodachówka i blacha
Blaszane pokrycia dachu pojawiły się już na przełomie XVI i XVII wieku i wtedy były jednym z najdroższych materiałów. Rozpowszechnienie tego pokrycia było związane z pojawieniem się dachów mansardowych. Blacha ocynkowana stalowa oraz blacha falista były już znane w XIX wieku, ale blacha falista stała się modna dopiero w wieku XX. Blachodachówki i blachy trapezowe pojawiły się w drugiej połowie XX wieku i szybko zyskały popularność.
Blachodachówka im droższa i o grubszym stalowym rdzeniu, tym będzie lepsza i trwalsza.
zalety:
-tańsze od dachówek
-lekkie pokrycie
-niektóre blachy z pokryciem substancji grzybobójczych nie porastają mchem
wady:
-mniejsza trwałość- zwykle gwarancja producenta na ok. 10 lat- do kilkudziesięciu
-rdzewienie, rysy
-uginanie pod wpływem ciężaru śniegu
-nie izolują dobrze akustycznie od otoczenia- np. hałas gdy na poddaszu pada deszcz

4) Gont drewniany:
Gont drewniany to deszczułki w kształcie klina, najczęściej długości 40-60 cm, szerokości 6-10 cm i grubości 1,5 cm. Większe są niepraktyczne, bo łatwo się kurczą i pękają. Przed ułożeniem na dachu gonty trzeba zaimpregnować przed grzybami, owadami i ogniem. Impregnację taką trzeba będzie powtarzać co kilka lat. Początkowo mają naturalny kolor drewna, ale po kilku latach szarzeją. Niekiedy barwi się je bejcą. Gonty robi się z jodły, sosny, modrzewia, dębu, kanadyjskiego lub cedru. Drewno można pociąć maszyną (gonty cięte) lub łupać ręcznie (gonty łupane). Ten drugi sposób jest bardziej pracochłonny, ale lepszy – gonty łupane nie mają przeciętych włókien drewna, są więc mniej nasiąkliwe (woda po nich spływa, zamiast w nie wsiąkać) i mniej podatne na odwarstwianie się i wypadanie słojów. Niestety, są też droższe.  Gonty drewniane można kłaść już na dachach o nachyleniu 22°, pod warunkiem, że ułoży się je w trzech warstwach. Najlepiej jednak jeśli nachylenie dachu ma co najmniej 38°, bo wtedy wystarczy układanie w dwóch warstwach. Nie ma natomiast ograniczeń, jeśli chodzi o górną granicę – dach przykryty gontem może być niemal pionowy.

5) Wióry z drewna osikowego
to cienkie (ok. 0,5 cm) płaty długości 30-60 cm i szerokości 6-8 cm. Początkowo mają kolor jasnego drewna, później srebrzysty. W miarę upływu lat robią się coraz ciemniejsze. Można też je barwić specjalnym olejem na odcienie od złota do bardzo ciemnego brązu. Robi się to już po ułożeniu wiórów na dachu, kiedy dobrze wyschną.

Wióry struga się maszynowo, w taki sposób, by jak najmniej poprzecinać słoje – takie płaty drewna nie będą pękać podczas układania. Najlepsze jest drewno ścięte pod koniec zimy (czyli zanim wypuści świeże soki), które przed pocięciem na wióry przechowuje się w miejscu zacienionym, w warunkach naturalnych – po to, aby nie doszło do nadmiernego wysuszenia drewna.
Gotowe wióry impregnuje się roztworem solnym o dużym stężeniu. Jeśli drewno osikowe wymoczy się w wodzie, stanie się elastyczne i łatwe do profilowania. Dzięki temu można je dowolnie wyginać, na przykład podwinąć je pod spód na krawędzi okapu.

6) Strzecha:
Pokrycie dachowe z materiału roślinnego w postaci plecionki i ziemi stosowano już przed tysiącami lat. Drewniane chaty kryto słomą, trzciną wodną oraz wrzosem. W Polsce dawniej ten typ krycia dachu kojarzył się z wiejskim ubóstwem, choć na Zachodzie, w takich krajach jak Anglia, Dania, Niemcy, Holandia cieszył się dużym powodzeniem. Ostatnie dwadzieścia lat przyniosło u nas jednak zmiany i pokrycia ze strzechy obecnie cieszą się coraz większym zainteresowaniem.

-Trzcina
Współczesne strzechy robi się nie ze słomy, jak kiedyś, ale z trzciny, najlepiej jednorocznej, nie bardzo grubej i o wilgotności 15%. Grubość strzechy z trzciny wynosi 28-40 cm. Jest więc to doskonała izolacja termiczna (w zimie taka warstwa dobrze chroni przed chłodem, latem – przed upałem) i akustyczna.
Pokrycie z trzciny nie wymaga specjalnych zabiegów konserwacyjnych. Wystarczy co 5 lat zaimpregnować taki dach przed ogniem i od czasu do czasu zmiatać z niego mech, inaczej będzie się pod nim utrzymywało zawilgocenie, które zapoczątkowuje butwienie strzechy. W razie potrzeby można wymienić zniszczony fragment (kolor nowego wyrówna się mniej więcej po roku).

Do impregnacji trzciny potrzebny jest odpowiedni preparat, niedopuszczalne jest bowiem stosowanie środków solnych, które spływają już po pierwszej ulewie, szczególnie że trzcina nie wchłania ich tak łatwo jak drewno. 

7) Łupek
Łupek kamienny to rodzaj naturalnej kamiennej dachówki, stosowanej do krycia dachów od setek lat, zwłaszcza w krajach Europy Zachodniej. Łupek to skała osadowa złożona z wielu warstw miki. Po pocięciu na bloki rozłupuje się ją na płytki grubości około 5 mm. Zależnie od pochodzenia skały takie płytki mogą mieć różne kolory: czarny, szary, a nawet odcienie zieleni i brązu. Z łupka mineralnego można ułożyć kilka wzorów pokrycia, na przykład łukowy, prostokątny, oktagonalny, rybią łuskę lub półokrągły. Można też wybrać tzw. dzikie krycie – dekarz formuje wtedy płytki na dachu, bezpośrednio przed przybiciem, osobno dopasowując każdą płytkę. Łupek kamienny zalicza się do naturalnych pokryć dachowych, które znowu powróciły do łask. Ten rodzaj pokrycia dachowego najlepiej prezentuje się w przypadku przestronnych domów, o masywnym charakterze. W przypadku delikatnych budowli może wyglądać zbyt ciężko, ale wszystko zależy od ogólnej architektury. Łupki sprawiają, że dom wygląda niepowtarzalnie. Łupki są niezwykle trwałym materiałem. Ich trwałość określa się na około 250 lat. Wytrzymałość, odporność na działanie czynników atmosferycznych, a także ognioodporność przemawiają za zakupem łupków. Nie trzeba martwić się o konserwację dachu. Wadą jest cena, która w porównaniu z dachówkami ceramicznymi jest niewątpliwie wyższa. Poza ceną łupki w zasadzie wad nie posiadają. Konieczne będzie jednak zatrudnienie ekipy, która ma konkretne doświadczenie w układaniu łupków. 

8) Bitumiczne pokrycia dachowe- papy, gonty bitumiczna, nylon dekarski, powłoki polimerowe i natryskowe
zalety:
- nadają się na dachy łamane, o skomplikowanym kształcie
- lekkie pokrycie
- nadają się na dachy o bardzo małym spadku i stropodachy
- raczej tani materiał (choć zależy od konkretnego rodzaju i producenta)
wady:
- mała trwałość (choć zależy od konkretnego rodzaju i producenta)
- z reguły mała estetyka produktu (choć zdarzają się ciekawe i nowoczesne rozwiązania- np. w postaci powłok polimerowych)
Przy zakupie należy zwrócić uwagę czy przez kolorową posypkę nie przebija bitum, jeśli tak, nie należy takiego pokrycia kupować. Ważna jest też elastyczność produktu.

9) Eterit- na szczęście wycofany i już nie stosowany ze względu na szkodliwą zawartość azbestu

     Podsumowując, pierwszym etapem przy doborze pokrycia dachowego, powinna być analiza funkcji budynku, konstrukcji stropów, więźby dachowej i kąta nachylenia połaci oraz weryfikacja z miejscem w jakim budynek ma stanąć. Przy doborze pokrycia ważne, oprócz aspektów finansowych i estetycznych, jest odpowiednie dopasowanie formy pokrycia do regionalnych cech architektury, uwzględnienie warunków klimatycznych i mikroklimatycznych danego miejsca oraz stopnia zanieczyszczenia środowiska atmosferycznego.  Wtedy będziemy mieć gwarancję na trwałe i dobre rozwiązanie na lata.                                                                      

 Autor:   A.M. Radwan